Opis branży

Grupa Kapitałowa Master Pharm działa na rynku suplementów diety, którego szczególne uwarunkowania wpływają na jej bieżącą działalność oraz perspektywy rozwoju.


W opinii Spółki działalność w zakresie produkcji kontraktowej suplementów diety nie daje się wyodrębnić jako osobny rynek i pozostaje komponentem rynku suplementów diety, stanowiąc jeden z modeli (sposobów) produkcji suplementów diety. Role podmiotów aktywnych w zakresie produkcji kontraktowej są płynne, a podmioty realizujące kontrakty produkcyjne występują częstokroć również jako podmioty wprowadzające do obrotu własne marki suplementowe.


Zróżnicowany także jest zakres, w jakim podmioty uczestniczą w poszczególnych projektach suplementowych: produkty suplementowe realizowane są bezpośrednio przez właścicieli marek suplementowych lub też w podwykonawstwie realizowanym przez podmioty trzecie w różnym zakresie. Suplementy diety bywają także produkowane na bazie półproduktów importowanych na polski rynek lub na bazie składników nieprzetworzonych (względnie - niskoprzetworzonych). Dane dotyczące produkcji kontraktowej suplementów diety nie były dotąd przedmiotem wiarygodnych analiz czy opracowań naukowych.

 

 

 

Rynek suplementów diety


Rynek suplementów diety można sytuować pomiędzy rynkiem farmaceutycznym a żywnościowym. Taka pozycja wpływa na podobieństwa niektórych aspektów działalności w zakresie suplementów diety do produkcji i wprowadzania do obrotu leków OTC i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia. Rynek suplementów wykazuje mianowicie podobieństwa do rynku farmaceutycznego, zwłaszcza segmentu OTC, czyli produktów leczniczych wydawanych bez recepty, przede wszystkim w zakresie uwarunkowań technologicznych produkcji (przy istniejących równocześnie istotnych różnicach w zakresie reżimu produkcyjnego, sprzyjającego produkcji suplementowej), kanałów dystrybucji czy dozwolonych metod marketingowych. Podobieństwa do rynku farmaceutycznego przejawiają się również od strony podmiotowej – dużą część graczy na rynku suplementów diety stanowią bowiem firmy farmaceutyczne, w tym globalne koncerny. Ciekawostką rynku suplementów jest przy tym to, że duże krajowe hurtownie farmaceutyczne starają się odnajdywać również w roli podmiotów wprowadzających do obrotu marki własne, najczęściej korzystając z produkcji kontraktowej.

 

Z drugiej strony rynek suplementów diety cechuje się podobieństwami do sektora tzw. żywności specjalistycznej, ponieważ uwarunkowania prawne produkcji i wprowadzania do obrotu suplementów diety odpowiadają właśnie tym związanym z żywnością specjalnego przeznaczenia, co wpływa na czynniki podmiotowe rynku (łatwiejsza partycypacja w rynku), uwarunkowania opracowywania nowych produktów (znacznie łatwiejsza ścieżka rejestracji niż na rynku farmaceutycznym, wspierająca innowacyjność producentów) oraz niższe wymogi regulacyjne.

 

Wskazane powyżej usytuowanie rynku suplementów powoduje, iż rynek ten odznacza się własną specyfiką stanowiącą o jego odrębności.

 

 

 

Wartość krajowego rynku suplementów diety; czynniki stymulujące i spowalniające rozwój rynku


Wartość polskiego rynku suplementów diety, liczona w cenach detalicznych i rozumiana jako wartość sprzedaży produktów posiadających status suplementów diety w aptekach, obrocie pozaaptecznym oraz przez internet, szacowana jest przez PMR na 3,33 mld złotych za rok 2014. Podawane przez PMR wartości rynku za poprzednie lata, prognozę do roku 2020 oraz wskaźniki dynamiki wzrostu wartości rynku przedstawia poniższy wykres.

 

 

Wartość i dynamika wzrostu rynku suplementów diety w Polsce


 Źródło: PMR Rynek Suplementów diety w Polsce 2015 (p) – prognoza

 

 

Dzięki swojej charakterystyce rynek suplementów diety rośnie szybciej od całego rynku produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Według danych IMS w 2005 roku na rynku sprzedano (przez kanał apteczny) ok. 70 mln opakowań suplementów diety, w roku 2014 było to 170 mln opakowań. W tym czasie sprzedaż produktów leczniczych spadła z ok. 550 mln do 500 mln opakowań. Wyroby medyczne wzrosły z ok. 100 mln do 130 mln opakowań. Równocześnie należy zwrócić uwagę, że według IMS wzrost wartości rynku suplementów diety w roku 2014 jest znacznie wyższy od szacunków PMR i wynosi 9,96%.

 

Czynniki wpływające na rozwój rynku suplementów diety są różnorodne. W obszarze zjawisk społecznych wskazuje się m.in. na:

  1. wzrost świadomości zdrowotnej i mody na zdrowy styl życia, w tym na kwestie zbilansowanej diety, podnoszenia odporności, walki z nadwagą, wspomagania procesów leczenia, wspomagania procesów fizjologicznych, itp.,
  2. wzrost zamożności społeczeństwa (przynajmniej niektórych jego grup) i poszerzanie koszyka dóbr konsumpcyjnych coraz większej liczby konsumentów na towary niebędące artykułami pierwszej potrzeby,
  3. upowszechnianie się zjawisk samoleczenia – wpływające zarówno na rynek OTC, jak również rynek suplementów diety. Według badań przytaczanych w raporcie Rynek Suplementów diety w Polsce 2015, przeprowadzonych przez PMR w III/IV 2015, 57% branżowych respondentów wskazywało na wzrost poziomu świadomości zdrowotnej i zainteresowania suplementami wśród konsumentów. W poprzednich badaniach odsetek ten wynosił odpowiednio: luty/marzec 2014: 34%; wrzesień 2011: 59%; luty 2007: 32% (przy czym w każdym z badań możliwa była więcej niż jedna odpowiedź).

Z drugiej strony, przedsiębiorcy działający na rynku suplementów diety wskazują na następujące czynniki: komplikację prawną wprowadzania suplementów diety na rynek i niespójności prawa unijnego z prawem polskim w tym zakresie, oraz wzrost wydatków konsumentów na leki po wprowadzeniu 1 stycznia 2012 r. Ustawy Refundacyjnej, co może powodować spadek siły nabywczej Polaków w zakresie m.in. suplementów diety.

 

Przeprowadzone w marcu/kwietniu 2015 przez PMR badanie podsumowujące bieżące nastroje respondentów branżowych, również zamieszczone w raporcie Rynek Suplementów diety w Polsce 2015, zawiera ocenę respondentów dot. sytuacji na rynku suplementów jako bardzo dobrej lub dobrej: 70%, neutralnej: 22%, złej i bardzo złej: 7%. Warto wskazać że w poprzednich badaniach łączny odsetek odpowiedzi wskazujących na bardzo dobrą lub dobrą wynosił odpowiednio: luty/marzec 2014: 57%; wrzesień 2011: 63%; luty 2007: 50% (przy czym w każdym z badań możliwa była jedna odpowiedź).

 

W opinii Master Pharm S.A. nastroje wśród przedsiębiorców działających na rynku suplementów, a także powszechnie dostępne dane makroekonomiczne i obserwacje co do realizowanych przez Grupę kontraktów, przełożą się w najbliższych latach na dalszy wzrost wartości rynku suplementów diety przy zachowaniu dotychczasowej jego dynamiki.

 

 

 

Rynek suplementów diety, OTC a Rx


Rynek suplementów diety oraz OTC cechują istotne podobieństwa. Podobieństwa te, w szczególności funkcja produktów leczniczych i suplementów, zbliżona struktura kanałów dystrybucji, czy podobne koncepcje marketingowe stosowane w odniesieniu do produktów, powodują, że uwarunkowania działalności i sytuacja na obu rynkach są bardzo zbliżone, przy istnieniu wspólnych różnic z rynkiem Rx. Zarówno rynek suplementów, jak i rynek OTC, rosną szybciej niż rynek Rx, co jest wynikiem sygnalizowanego powyżej wzmacniającego się trendu samoleczenia i ograniczeń dostępności usług lekarskich w ramach publicznej służby zdrowia. Z kolei na sytuację na rynku Rx oraz (jakkolwiek w mniejszym stopniu) na rynku OTC wpływają uwarunkowania prawne i z zakresu finansów publicznych. Od 1 stycznia 2012 r., to jest od dnia wejścia w życie Ustawy Refundacyjnej, znacznie zmniejszyły się wydatki publiczne na refundację produktów leczniczych. Równocześnie przepisami Ustawy Refundacyjnej, wprowadzony został całkowity zakaz reklamy aptek (art. 94a Prawa farmaceutycznego), w związku z czym zlikwidowano wszelkie instrumenty promocji aptek, takie jak programy lojalnościowe, akcje promocyjne itp. Wyżej wskazane czynniki spowodowały zauważalny spadek wartości sprzedaży produktów leczniczych w roku 2012, przede wszystkim w kategorii Rx. Z drugiej strony, brak ograniczeń reklamy suplementów diety oraz reklamy pozaaptecznych kanałów dystrybucji wpływają na dynamikę wzrostu tych rynków wyższą niż ma to miejsce w odniesieniu do produktów leczniczych (zwłaszcza Rx, w mniejszym stopniu OTC) i aptek. Wartość całego rynku aptecznego według raportów Pharma Expert wynosiła w cenach detalicznych: w 2012 r. 26,34 mld PLN, w 2013 r. 27,57 mld PLN (co oznacza wzrost w stosunku do roku poprzedniego o 4,67%), zaś w 2014 r. 28,28 mld PLN (co oznacza wzrost w stosunku do roku poprzedniego o 2,58%). Wartość rynku aptecznego w latach 2010 – 2014 obrazuje poniższy wykres.
 

 

Wartość rynku aptecznego w Polsce w latach 2010 – 2014

Źródło: Pharma Expert

 

 

Z kolei strukturę udziału w rynku aptecznym w latach 2010 – 2014 leków Rx refundowanych, nierefundowanych oraz OTC i suplementów diety obrazuje poniższy wykres:

 

 

Struktura rynku aptecznego w Polsce

 


Źródło: Pharma Expert

 

 

Wskazane wyżej dane obrazują załamanie rynku refundowanych leków Rx w roku 2012 na skutek wprowadzenia Ustawy Refundacyjnej. Cały rynek leków Rx stracił w 2012 r. w stosunku do roku 2011 około 2,2 mld PLN wartości. Wartość sprzedaży leków Rx w roku 2014, pomimo wzrostów w latach 2013 i 2014 nie osiągnęła poziomu z roku 2012. Ten spadek wartości nie został także skompensowany wzrostem sprzedaży leków Rx pełnopłatnych. Wartość sprzedaży leków Rx pełnopłatnych w latach 2012 - 2014 rosła rok do roku w tempie 12,6%, 5,0%, 1,3%. Wartość aptecznej sprzedaży leków OTC i suplementów rosła rok do roku w tempie 5,8%, 5,0% i 2,6%.

 

Równocześnie, skutkiem wprowadzenia Ustawy Refundacyjnej stał się trwały spadek wartości sprzedaży refundowanych leków Rx. Spadek ten nie został skompensowany wzrostem wartości sprzedaży nierefundowanych leków Rx, lecz przełożył się, niemal całkowicie, na wzrost wartości sprzedaży leków OTC oraz suplementów diety.

 

Charakterystyczny i wspólny dla rynków suplementowego i OTC jest trend wzrostu sprzedaży w kanałach pozaaptecznych. Według PMR, w roku 2013 wzrost pozaaptecznej sprzedaży leków OTC sięgnął 11%, przy czym wzrost ten w 2014 roku spowolnił i dla suplementów diety wyniósł nieco ponad 3%.

 

Innym zjawiskiem wskazującym na powiązania rynków suplementów diety i OTC jest przenoszenie produktów pomiędzy klasyfikacją jako suplement diety a lek OTC, czyli rejestrowanie jako produktów leczniczych produktów o właściwościach suplementów diety, lub notyfikacja jako suplementów produktów przeznaczonych pierwotnie do rejestracji jako leków OTC. Najczęstszymi przyczynami przenoszenia produktów z kategorii leków OTC do suplementów jest unikanie przez producentów uciążliwej procedury rejestracji leku w URPL na rzecz notyfikacji suplementu diety w GIF. Zmiana statusu produktu z leku na suplement diety umożliwia znaczne obniżenie kosztów produkcji (w tym w ramach produkcji kontraktowej), ułatwia wprowadzanie modyfikacji w produktach i szybsze reagowanie na zmieniające się potrzeby konsumentów. Co istotne, wprowadzanie dowolnej zmiany w produkcie leczniczym (nawet na opakowaniu, np. adres producenta) wymaga ponownej akceptacji organów rejestracyjnych (co może trwać ok. 12-18 miesięcy), podczas gdy dla suplementów diety wystarczające jest powiadomienie GIS. Z drugiej strony, zmiana statusu leku OTC na suplement diety wiąże się z ograniczeniami w zakresie reklamy produktu (brakiem możliwości informowania o terapeutycznych właściwościach produktu, możliwość informowania tylko o określonym wpływie na poszczególne funkcje organizmu). Rejestracja produktu mogącego stanowić suplement diety jako leku OTC podyktowana jest zazwyczaj właśnie względami marketingowymi. Rejestracja leku (przy całej jej uciążliwości) realnie blokuje możliwość wprowadzania na rynek suplementów diety mających te same lub większe ilości substancji aktywnych, co zarejestrowany lek, a w odniesieniu do suplementów już obecnych na rynku wymusza wystąpienie o ich rejestrację w URPL i tymczasowe lub trwałe (w razie nieuzyskania rejestracji) wycofanie z obrotu.

 

 

 

 

Kanały dystrybucji suplementów diety


Na poziomie hurtowym w dystrybucji suplementów diety dominują hurtownie farmaceutyczne. Według zestawienia (rejestru) hurtowni farmaceutycznych prowadzonego przez Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia w Polsce zarejestrowanych jest niespełna 650 hurtowni farmaceutycznych. Równocześnie, według danych PMR, trzy największe grupy dystrybucji hurtowej w 2013 r. realizowały dostawy stanowiące 57,2% dostaw do aptek i szpitali ogółem. Były to Neuca S.A. (20,9%), Pelion S.A. (19,1%) oraz Farmacol S.A. (17,2%).

 

Na poziomie detalicznym dominującym kanałem dystrybucji suplementów diety pozostają apteki. Według raportów publikowanych przez Pharma Expert, wartość sprzedaży na rynku preparatów dostępnych w aptekach w sprzedaży odręcznej (bez recepty), w skład którego wchodzą rynek leków OTC oraz suplementów diety, wynosiła w 2014 r. 11,6 mld PLN (w 2013 r. 11,3 mld PLN, w 2012 r. 10,7 mld PLN). Z raportu Rynek Suplementów diety w Polsce 2015 opracowanego przez PMR wynika, że kanał apteczny dystrybucji suplementów diety wyraźnie dominuje nad pozostałymi ścieżkami sprzedaży, osiągając w 2014 r. pod względem wartościowym 73% wartości rynku ogółem, czyli kwotę około 2,4 mld PLN, wobec 0,9 mld PLN wartości sprzedaży w kanałach pozaaptecznych. Przyczyny tego zjawiska są złożone. Suplementy diety są przez konsumentów słabo odróżnialne od leków OTC, stąd decyzje zakupowe w zakresie suplementów często podejmowane są w aptekach, czyli tradycyjnych miejscach zaopatrywania się w produkty lecznicze. Nadal istnieje duży potencjał wzrostu dla pozaaptecznych punktów sprzedaży detalicznej oferujących dostatecznie zróżnicowany asortyment suplementów diety. W szczególności warunków takich nie zapewniają obecnie sklepy wielkopowierzchniowe, drogerie (w tym sieciowe), sklepy ze zdrową żywnością, sklepy zielarskie czy oferujące produkty medycyny naturalnej. Ponadto, jak wskazuje wyżej cytowany raport, lekarze są traktowani jako najbardziej wiarygodne źródło wiedzy o stosowaniu suplementów diety (wskazanie 55,6% respondentów sondażu wykorzystanego w raporcie), co oznacza, że rekomendacja odnośnie wyboru produktu pochodzi często od lekarza i jest częścią kuracji opartej o produkty lecznicze, co sprzyja zaopatrywaniu się konsumentów w suplementy diety właśnie w aptekach.

 

 

Udział kanału aptecznego w dystrybucji suplementów diety

Źródło: PMR Rynek Suplementów diety w Polsce 2015, (p) – prognoza

 

 

W opinii Master Pharm S.A. przewidywania co do stopniowo malejącej roli aptek w dystrybucji suplementów diety są trafne. Na przewidywany spadek udziału aptek w dystrybucji produktów suplementowych oddziaływać będą szczególne ograniczenia działalności aptek, takie jak zakaz reklamowania działalności aptecznej, konieczność uzyskiwania zezwolenia na prowadzenie działalności oraz konieczność zatrudniania wysoko wykwalifikowanego personelu (powodująca wzrost kosztów), czy wreszcie ograniczenia możliwości prowadzenia sprzedaży w niektórych formach (np. sprzedaży samoobsługowej). Z dostępnych opracowań wynika, iż dystrybucja leków OTC poza aptekami odbywa się w formach zbliżonych do artykułów żywnościowych pierwszej potrzeby (Reglioni U., Mińko M. Siwczyńska D. Barańska A. „Główni uczestnicy kanałów dystrybucji na rynku farmaceutycznym Problemy Higieniczno-Epidemiologiczne 2012”). Oznacza to, że leki OTC kupowane są (podane dane dotyczą procentów odpowiedzi ankietowych) w małych (23,8%) i średnich (22,9%) sklepach spożywczych, w hipermarketach (12,1%) i supermarketach (12,1%). Z kolei według badania przeprowadzonego przez PMR Research (Kasperczyk M. Apteki najlepszym miejscem do kupowania leków bez recepty oraz suplementów diety, PMR Research 2012) 64% respondentów wykluczyło nabywanie leków OTC i suplementów diety poza aptekami, zaś pozostali respondenci jako miejsca nabywania tych artykułów wskazywali (możliwa więcej niż jedna odpowiedź): hipermarkety (14%), sklepy osiedlowe (9%), sklepy kosmetyczne/drogerie (7%), internet (6%), stacje benzynowe (5%), kioski (5%), inne (3%). W ocenie Master Pharm S.A., w przypadku suplementów diety bliższa stanowi faktycznemu jest struktura przedstawiona w opracowaniu PMR Research. Dostrzegalny jest wysoki potencjał wzrostu sprzedaży suplementów diety w formach pozaaptecznych, w szczególności w sklepach wielkopowierzchniowych, drogeriach, sklepach z artykułami ze zdrową żywnością. W opinii Master Pharm S.A. zmiana modelu pozycjonowania suplementów diety z tzw. artykułów impulsowych (produktów kupowanych pod wpływem chwilowego impulsu, przy okazji innych zakupów, zwłaszcza pod koniec procesu zakupowego realizowanego przez konsumenta) na artykuły prezentowane w szerokiej palecie asortymentowej, odpowiadającej zróżnicowanym preferencjom konsumentów, jak również szersze otwarcie pozaaptecznych placówek handlowych na prezentację produktów wspierających dobrostan konsumentów, będzie się przekładać na dynamiczny wzrost wartości pozaaptecznego rynku suplementów diety.

 

Ważnym, choć mniejszym pod względem wartości kanałem dystrybucji suplementów diety, jest internet. Na podstawie danych IMS, Master Pharm S.A. ocenia, że wartość internetowej sprzedaży suplementów diety w 2014 r. nieznacznie przekroczyła 200 mln PLN. W opinii Spółki, internetowa sprzedaż suplementów diety w kolejnych latach, będzie się umacniać, a internet pozostanie jednym z najszybciej rosnących elementów struktury sprzedaży, stanowiąc dla konsumentów jedno z podstawowych źródeł informacji o produktach.

 

 

 

Otoczenie rynkowe w segmencie produkcji kontraktowej suplementów diety


Informacje dotyczące otoczenia rynkowego w segmencie produkcji kontraktowej suplementów diety są dostępne w ograniczonym wymiarze. Ogólne uwarunkowania specyfiki działalności Grupy w zakresie produkcji kontraktowej suplementów diety, opisane na w zakładce „Profil działalność”, oddają odpowiednio specyfikę działalności innych podmiotów aktywnych w sektorze. Równocześnie należy pamiętać, że szczegółowe informacje dotyczące otoczenia rynkowego w segmencie produkcji kontraktowej suplementów diety, nie są ogólnie dostępne. W efekcie prezentowane informacje dotyczące otoczenia rynkowego w obszarze produkcji kontraktowej suplementów diety oparte są na fragmentarycznych danych i informacjach oraz oszacowaniach dokonanych przez Master Pharm S.A.

 

Szacunki Spółki dotyczące wartości segmentu produkcji kontraktowej opierają się w głównej mierze na:

  1. analizie dostępnych informacji odnośnie wyrobu poszczególnych produktów suplementowych w ramach outsourcingu lub w ramach własnych struktur właścicieli danych marek,
  2. dostępnych danych (ze źródeł takich jak np. IMS, PMR) odnośnie wolumenu i wartości sprzedaży marek suplementowych produkowanych w systemach outsourcingowych,
  3. szacunków dotyczących kosztów produkcji określonych marek suplementowych w systemie produkcji kontraktowej (kosztów produkcji, marż bezpośrednich producentów),
  4. szacunków dotyczących marż producentów kontraktowych.

Powyższe szacunki oparte są na obserwacjach własnych Master Pharm S.A., cenach oferowanych przez poszczególnych producentów bezpośrednich, wartościach marż oczekiwanych przez właścicieli marek suplementowych.

 

Równocześnie na podkreślenie zasługuje znaczny potencjał umocnienia segmentu produkcji kontraktowej. Potencjału wzrostu Master Pharm S.A. upatruje po pierwsze w systematycznym podnoszeniu się wartości polskiego rynku suplementów diety. Dalece większe możliwości ekspansji segmentu produkcji kontraktowej zapewnia równocześnie obecna struktura sprzedaży suplementów na rynku krajowym. Spółka ocenia mianowicie, że dla właścicieli poszczególnych marek produkcja suplementów diety „in-house” w wybranych przypadkach zaczyna się opłacać (w porównaniu do produkcji kontraktowej) przy rocznej wartości przychodów ze sprzedaży danego produktu nie niższej niż 10 mln PLN. Z kolei produkcja wyrobów przynoszących przychody ze sprzedaży nie wyższe niż 5 mln PLN rocznie jest najczęściej tańsza w systemie kontraktowym niż w produkcji własnej. Spółka szacuje, że liczba produktów generujących obrót w wysokości co najmniej 10 mln PLN przychodów rocznie stanowi ok. 1% całkowitej liczby produktów suplementowych dostępnych na rynku, a wartość przychodów ze sprzedaży takich produktów odpowiada ok. 20% całkowitych przychodów ze sprzedaży suplementów (tj. wartości rynku suplementów), zaś liczba produktów generujących obrót w wysokości od 5 mln PLN do 10 mln PLN przychodów rocznie stanowi ok. 2% całkowitej liczby produktów suplementowych dostępnych na rynku, natomiast wartość przychodów ze sprzedaży takich produktów odpowiada kolejnym 20% całkowitych przychodów ze sprzedaży suplementów diety. Przeliczając powyższe wartości procentowe na wartość rynku suplementów prognozowaną na rok 2020 na 5,04 mld PLN (za PMR – cytowany wcześniej raport „Rynek Suplementów diety w Polsce 2015”), wskazać można, że wartość rynku produkcji kontraktowej produktów o rocznych wartościach sprzedaży w przedziale 5 mln PLN - 10 mln PLN (w którym, jak wyżej wskazano, w wybranych przypadkach produkcja kontraktowa może być bardziej opłacalna od własnej), może przekroczyć w roku 2020 kwotę 1 mld PLN. Z kolei wartość rynku produkcji kontraktowej produktów o rocznych wartościach sprzedaży w przedziale do 5 mln PLN (w którym, jak wyżej wskazano, kontraktowa najczęściej będzie bardziej opłacalna od własnej), może przekroczyć w roku 2020 kwotę 3 mld PLN. Szacunki te zilustrowano poniższym wykresem.

 

 

Struktura sprzedaży suplementów diety w Polsce a możliwości rozwoju produkcji kontraktowej


Źródło: Master Pharm S.A. (dane szacunkowe)

 

 

Działalność podmiotów aktywnych w sektorze produkcji kontraktowej wykazuje znaczące różnice. Największą grupę stanowią podmioty posiadające własną infrastrukturę produkcyjną, zaś oprócz produkcji kontraktowej realizujące również projekty własnych marek. Do grupy tej należą m.in. Master Pharm S.A. (wraz ze spółkami Grupy), Colfarm S.A., Curtis Health Caps Sp. z o.o., Przedsiębiorstwo Produkcji Farmaceutycznej Hasco-Lek S.A., Biofaktor Sp. z o.o., Biogened S.A., Chemiczno-Farmaceutyczna Spółdzielnia Pracy ESPEFA, Ethifarm Sp. z o.o., Laboratoria Natury Sp. z o.o., FSP GALENA, Medana Pharma S.A., Natur Produkt Zdrovit Sp. z o.o., Polfa-Łódź S.A., Polski Lek S.A., Sun-Farm sp. z o.o. Istotną grupę uczestników sektora produkcji kontraktowej stanowią podmioty zarządzające produkcją kontraktową oraz wprowadzające do obrotu własne suplementy, nieposiadające jednak własnej infrastruktury produkcyjnej (zlecające całą produkcję na zewnątrz). Do podmiotów takich zaliczają się Diagnosis S.A., Euro Pharma Alliance sp. z o.o., Nord Farm sp. z o.o., Nutridea sp. z o.o., GLP Pharma sp.j., Starpharma sp. z o.o., Uppharma sp. z o.o. Podmiotami, które zajmują się wyłącznie produkcja kontraktową, posiadając własną infrastrukturę produkcyjną, są Bioticom sp. z o.o., Ichem sp. z o.o., Medicofarma S.A., Salvena s.c.

 

Sektor produkcji kontraktowej jest wysoce konkurencyjny. Istotne w sektorze podmioty deklarują spełnianie wymogów jakościowych właściwych dla produkcji suplementowej. Część z tych podmiotów, produkując również wyroby lecznicze, deklaruje gotowość realizacji produkcji w standardach GMP wymaganych dla leków, przy czym Master Pharm S.A. nie posiada wiedzy, czy te standardy realizowane są również w toku produkcji suplementów – realizacja produkcji w tak podwyższonych standardach musi generować wyższe koszty od produkcji w standardach wymaganych dla suplementów. W powyższych warunkach utrzymanie jakości produkcji stanowi niezbędny warunek dla uczestnictwa w grze konkurencyjnej.

 

Podmioty aktywne w sektorze produkcji kontraktowej konkurują w obszarach innowacyjności (zdolności do kreowania produktów możliwie w pełni dopasowanych do oczekiwań konsumentów) i szybkości reagowania na pojawiające się na rynku nowe trendy oraz dostępne substraty stosowane w recepturach produktów. Podmioty te poszukują przewag konkurencyjnych w możliwie ścisłym dopasowywaniu się do potrzeb klientów – właścicieli marek, poprzez oferowanie produkcji w optymalnych wielkościach serii (w tym np. seriach próbnych, testowych, krótkich), wsparcie logistyczne (skład, transport), a także oferowanie całej palety usług okołoprodukcyjnych (konceptualizacje i formulacje wyrobów, dokumentacje formalne i technologiczne, badania, marketingowy serwis i doradztwo, archiwizację próbek itp.). Naturalnie ważnym czynnikiem walki konkurencyjnej pozostaje cena gotowego produktu oferowana przez producentów kontraktowych.

 

 

 

Czynniki stymulujące sprzedaż kontraktową suplementów diety


Istnieje co najmniej kilka czynników stymulujących rozwój produkcji kontraktowej suplementów diety. Jako ważniejsze należy wskazać:

 


1. Elastyczność produkcji oferowana przez producentów kontraktowych

 

Wprowadzenie suplementu diety na rynek poprzedzone jest notyfikacją w GIS, nie wymaga natomiast uzyskania wpisu do rejestru GIS, a tym bardziej nie jest związane z prowadzeniem długotrwałych procedur rejestracyjnych, jak ma to miejsce w odniesieniu do produktów leczniczych. Realizacja projektu suplementowego może zatem trwać tylko tyle, ile czasu wymaga zorganizowanie produkcji, co w przypadku najbardziej sprawnych producentów kontraktowych oznacza okres od kilku dni (dla produktu z opracowaną dokumentacją i technologią, już produkowanego u danego producenta), przez kilka tygodni (dla nowo wdrażanego produktu) do kilkunastu tygodni (dla produktu wdrażanego od podstaw). Klienci korzystający z produkcji kontraktowej z reguły nie dysponują możliwościami wdrożenia produktu w tak krótkim czasie. Z uwagi na różnorodność form produktowych opłacalne jest zlecanie, nawet przez największych producentów , części produkcji o szczególnie skomplikowanych technologicznie formach na zewnątrz (przykładem są saszetki, kapsułki żelowe, inne formy oparte na żelatynie i gumie arabskiej, formy płynne, syropy itp.).

 

2. Opłacalność produkcji krótkich serii produktów


Ze wskazaną powyżej elastycznością produkcji wiąże się opłacalność realizacji w ramach produkcji kontraktowej krótkich serii produktów. Samodzielna produkcja krótkich, jednorazowych serii przysparza dużym organizacjom niewspółmiernie więcej kosztów, niż działalność masowa (produkcja wielkoseryjna). Dla producentów kontraktowych koszty przezbrajania linii produkcyjnych nie stanowią bariery dla opłacalnej produkcji małych serii produktów. W ocenie Master Pharm S.A., dla dużych firm farmaceutycznych produkcja suplementów diety „in-house” zaczyna się opłacać przy rocznej wartości sprzedaży danego produktu po cenie producenta nie niższej niż 10 mln PLN.

 

3. Niskie koszty produkcji


Produkcja suplementów z wykorzystaniem własnych fabryk, które pracują według standardów GMP, jest zazwyczaj droższa niż zlecenie takiej produkcji na zewnątrz, ponieważ linie produkcyjne w standardzie GMP są kosztowniejsze niż te używane przez producentów kontraktowych, a tym samym obciążone wyższym kosztem amortyzacji.

 

4. Unikanie ryzyka skażenia

 

W przypadku niektórych surowców istnieje ryzyko kontaminacji (zanieczyszczenia) linii produkcyjnych. Koszt całkowity doprowadzenia linii do stanu pierwotnego (mycie i przezbrajanie maszyn) jest bardzo wysoki i powoduje, że firmy farmaceutyczne decydują się na zlecenie produkcji podmiotom zewnętrznym.

 

 


Tendencje na rynku suplementów diety


W opinii Master Pharm S.A. na kierunki rozwoju krajowego rynku suplementów diety wpływ będą miały następujące tendencje:

 


1. Poszerzanie się oferty produktów

 

W ocenie Spółki czynnikiem budującym przewagę konkurencyjna na rynku suplementów diety jest różnorodność oferty oraz jej innowacyjność. Jak wskazują przykłady liderów rynku (Aflofarm, Olimp Laboratories), zróżnicowane portfolio wyrobów pozwala na zaspokajanie potrzeb zakupowych szerokiego kręgu konsumentów oraz pozwala na obniżenie ryzyka jednostkowego niepowodzenia pojedynczego konceptu suplementowego. Z drugiej strony innowacyjność, rozumiana jako zdolność do opracowywania produktów dostatecznie odróżniających się od wyrobów konkurencji i przyciągających zainteresowanie konsumentów, zwiększa możliwość skutecznego wprowadzania nowych produktów na rynek.

 

2. Możliwe dalsze przejęcia firm i/lub marek na rynku jako wyraz jego dojrzewania i konsolidacji

 

Specyfika rynku suplementów diety, wynikająca z jednej strony ze względnej łatwości (w porównaniu do rynków OTC i Rx) wprowadzania produktów na rynek, zaś z drugiej na zazwyczaj krótszym niż dla produktów leczniczych cyklu życia produktu, stwarza warunki sprzyjające obrotowi markami, gdzie zasobniejsi gracze rynkowi nabywają produkty znajdujące się w fazie wzrostu sprzedaży i/lub posiadające potencjał wzrostu.

 

3. Rozwój sprzedaży pozaaptecznej suplementów diety

 

W ocenie Master Pharm S.A. zwiększanie się pozaaptecznej sprzedaży leków OTC i suplementów diety jest procesem nieodwracalnym. Procesowi temu nie przeciwdziałają podejmowane przez samorząd aptekarski kampanie wspierające sprzedaż apteczną, akcentujące wyższe bezpieczeństwo nabywania środków leczniczych w aptekach (odnośnie zapewnienia autentyczności danych środków leczniczych) oraz doradczą rolę farmaceutów w zakresie doboru nabywanych środków.

 

4. Rozwój marek własnych hurtowni farmaceutycznych i sieci aptek


Według PMR rynek marek własnych stanowił w 2014 roku 2,1% rynku aptecznego suplementów diety, przy czym zanotował w stosunku do poprzedniego roku wzrost o ponad 50%. W ocenie Master Pharm S.A. ceny proponowane dla wyrobów marek własnych oraz promocja tych marek we współpracujących aptekach będą sprzyjać dalszemu, dynamicznemu wzrostowi tego segmentu rynku, co z kolei będzie wywierać presję cenową na cały rynek suplementów diety.

 

5. Komplikacja uwarunkowań prawnych i nadzorczych

 

Wskazując na komplikacje uwarunkowań prawnych działalności w zakresie produkcji i wprowadzania do obrotu suplementów diety, należy zwrócić uwagę na zmniejszanie się liczby wpisów do rejestru suplementów diety prowadzonego przez GIS (w 2012 roku zarejestrowano 1 465 wpisów, w 2013 roku 1 264 wpisów, a w 2014 roku 381 wpisów).
 

MASTER PHARM S.A. © 2015